Hoe beïnvloedt een ruimte onze waarneming en ervaring?
- 3 min leestijd
We worden veel meer beïnvloed door onze omgeving dan je misschien denkt. Een ruimte lijkt misschien gewoon een ruimte, maar dat is waar je de plank misslaat. Wanneer je een nieuwe ruimte betreedt, ervaar je deze met al je zintuigen. Je ziet, hoort en ruikt van alles, maar wat bepaalt hoe je deze ruimte precies waarneemt en ervaart? Neurowetenschapper en experimenteel psycholoog Surya Gayet legt uit waarom. Daarnaast onderzoeken we hoe de psychologie van ruimte niet alleen ons gedrag beïnvloedt, maar ook de manier waarop evenementenlocaties, zoals Sommedia’s Studio op T gebruikmaken van deze inzichten.
Tekst: Salina van Heukelom
Eerste indruk
Ken je dat gevoel dat, zodra je een toilet binnenstapt, je ineens nog dringender moet plassen? Dat komt doordat onze hersenen automatisch associaties maken met een ruimte. “Op basis van onze verwachting over de functie van een ruimte, nemen we deze waar,” legt Surya Gayet uit. Zodra je een nieuwe ruimte binnenstapt, plaatst je brein deze direct binnen een spectrum: van klein naar groot, licht naar donker, prettig naar onprettig. Hierdoor ervaart iedereen dezelfde ruimte op een andere manier.
Wat valt ons als eerste op? Surya legt uit: “Er zijn twee dingen die automatisch in het oog springen: dingen die fysiek heel erg afwijken van de directe omgeving, zoals een felle kleur, en dingen die toevallig voor jou erg relevant zijn, zoals je naam, je favoriete song, of het parfum van je partner.” Kortom, de eerste indruk die je krijgt bij het betreden van een nieuwe ruimte is uiterst belangrijk.
Voorkennis kleurt ervaring
Stel je voor dat je een vriendelijke ober ziet die je een compliment geeft, en je voelt je meteen op je gemak. Maar wat als je weet dat hij een moordenaar is? Je zou de glimlach en het compliment waarschijnlijk heel anders ervaren. “De informatie die je van tevoren ontvangt, kan je ervaring volledig kleuren,” aldus Surya Gayet. “En dat geldt ook voor de manier waarop je een ruimte beleeft.”
Emotie versterkt herinnering
We betreden ontelbaar veel ruimtes in ons leven, maar sommige blijven ons beter bij dan andere. Waarom? “Wanneer je iets met een intense emotie ervaart, blijft alles wat je op dat moment observeert beter hangen. Dit wordt ook wel flashbulb memories genoemd”, vertelt Surya. Ruimtes kunnen emoties oproepen, bijvoorbeeld door spanning op te bouwen voordat je een indrukwekkende ruimte betreedt. “Dit effect kun je versterken met trucjes, zoals licht en muziek,” vervolgt Surya. “Zo vergroot je niet alleen het contrast tussen klein en groot, maar speel je ook in op verrassing en verwondering.”
Evenementenlocaties
Iedereen zou zich wat meer moeten verdiepen in de psychologie achter een ruimte. Maar hoe zit dat met evenementenlocaties, en wat kunnen wij daarvan leren? “Het is heel belangrijk om in acht te nemen wie je doelgroep is,” vertelt Surya. Maar zelfs als je veel weet over je doelgroep, adviseert Surya om mensen de ruimte echt te laten ervaren en hen te vragen wat ze voelen. Als organisator kun je onbedoelde ervaringen namelijk over het hoofd zien.
Een goed voorbeeld van hoe ruimtepsychologie in de praktijk kan worden toegepast, is Studio op T. Dit is de evenementenlocatie van Sommedia op Strijp-T in Eindhoven. De ruimte is flexibel in te richten en wordt aangepast aan de wensen van de klant, met veel aandacht voor details, zoals de akoestiek en een muur bedekt met groene blaadjes. Daarnaast wordt er onbewust ingespeeld op de ruimtebeleving van bezoekers. Wanneer mensen de keuken binnenkomen, verwachten ze een kleine ruimte, maar eenmaal binnen worden ze verrast door de grote studio die zich achter de houten deuren bevindt.
Ruimtelijke conclusie
Je bent samen met je collega’s bij dat ene evenement in die ene studio geweest. Daar heb je van alles gezien, gehoord en geroken… Surya Gayet vat het allemaal samen in een notendop: “Hoe wij een ruimte ervaren, wordt voornamelijk bepaald door onze verwachtingen van die ruimte. En die verwachtingen zijn gekleurd door onze eerdere ervaringen met vergelijkbare soorten ruimtes, wat we over de ruimte gehoord of gelezen hebben, en hoe we ons op dat moment voelen.”
Zo zie je maar weer: een ruimte heeft veel meer invloed op ons en onze hersenen dan we vaak denken. Kijk de volgende keer voor jezelf eens goed om je heen. Wat valt jou het eerst op?