Brainport groeit. Groeit ons reisgedrag mee?

De Brainportregio groeit hard. Met 100.000 extra woningen en 72.000 nieuwe arbeidsplaatsen ontstaan er de komende jaren veel extra verplaatsingen. Naar het werk, school, sport of de stad. Als al die reizen vooral met de auto worden gemaakt, komt de bereikbaarheid steeds verder onder druk te staan. Daarom is het tijd om ook anders naar onze dagelijkse reis te kijken. En voor veel ritten staat een aantrekkelijk alternatief gewoon in de schuur: de fiets.

Tijdens de Brainport Bike Week, van 12 tot en met 22 september, staat die fiets tien dagen lang volop in de schijnwerpers. Brainport Bereikbaar nodigt inwoners, bedrijven en organisaties uit om zelf iets te organiseren of aan te haken bij een van de vele programmaonderdelen. Niet met de boodschap dat iedereen de auto moet laten staan, maar met een uitnodiging: ontdek eens voor welke reis het anders kan.

De makkelijke keuze bepaalt ons gedrag

De fiets is wendbaar, betaalbaar en neemt weinig ruimte in. Je hebt geen parkeerplaats nodig, files zijn geen probleem en ondertussen blijf je ook nog in beweging. Toch pakken veel mensen voor relatief korte afstanden automatisch de auto. Gewoontegedrag speelt daarin een belangrijke rol, vertelt Isabelle Prohn van Brainport Bereikbaar. “Veel mobiliteitskeuzes maken we bijna zonder erbij na te denken. Als de auto iedere ochtend de makkelijkste keuze is, stap je erin. Wil je gedrag veranderen, dan moet een alternatief ook echt aantrekkelijk en praktisch zijn.”

De cijfers laten zien dat er in Brainport veel fietspotentie is. Zo wonen ongeveer 55.000 werknemers binnen 7,5 kilometer van hun werk, terwijl zij die afstand nu nog niet met de fiets afleggen. Dat is 44 procent van alle werknemers in de regio met een woon-werkafstand tot 7,5 kilometer. Kijken we naar afstanden tot 15 kilometer, die bijvoorbeeld met een elektrische fiets goed zijn af te leggen, dan gaat het om ruim 100.000 werknemers die nog niet naar het werk fietsen. Dat is 54 procent van alle werknemers met een woon-werkafstand tot 15 kilometer.

“Maar dat betekent natuurlijk niet dat iedereen morgen op de fiets kan stappen”, zegt Prohn. “Voor sommigen is de auto noodzakelijk. Anderen ervaren hun fietsroute als onveilig of oncomfortabel. Daarom gaat het niet alleen om mensen overtuigen. We moeten zorgen voor goede alternatieven en het makkelijker maken om die eens te proberen.”

Weten wat medewerkers nodig hebben

Ook werkgevers kunnen daarin veel betekenen. Brainport Bereikbaar ondersteunt bedrijven, overheden en organisaties bij het slimmer organiseren van de mobiliteit van hun medewerkers. In de praktijk blijkt dat niet altijd eenvoudig. Medewerkers wonen verspreid, werktijden verschillen en het openbaar vervoer sluit niet voor iedereen goed aan. Daardoor is het voor organisaties lastig om te bepalen welke maatregelen daadwerkelijk effect hebben.

Een mobiliteitscan kan dan helpen. Daarmee wordt het reisgedrag van medewerkers in kaart gebracht: waar wonen mensen, welke afstanden leggen ze af en welke mogelijkheden zijn er om anders te reizen? Dat inzicht is belangrijk. Want een fietsenstalling of fietsregeling alleen verandert nog geen gewoonte. Een veilige route, goede voorzieningen, passende regelingen én een werkgever die fietsen zichtbaar stimuleert, maken de keuze samen aantrekkelijker.

“Je wilt uiteindelijk niet voorschrijven hoe iemand moet reizen”, zegt Prohn. “Je wilt ervoor zorgen dat mensen een reëel alternatief hebben. En dat ze ervaren dat zo’n alternatief soms makkelijker is dan ze vooraf denken.”

Winst voor de hele regio

De ambitie is groot. In 2030 moeten dagelijks 17.500 mensen structureel op een andere manier reizen dan met de auto. Dat levert meer op dan alleen een betere doorstroming. Minder auto’s betekent ook minder ruimte die nodig is voor parkeren en meer ruimte voor groen, verblijf en ontmoeting. Voor werkgevers kan vaker fietsen bovendien bijdragen aan vitale medewerkers.

De fiets is daarbij een logische keuze. Hij staat bij veel mensen al thuis, is relatief goedkoop en vraagt weinig ruimte. Voor veel korte en middellange verplaatsingen is er dus geen ingewikkelde nieuwe oplossing nodig. De uitdaging is vooral om mensen te laten ervaren dat een andere keuze ook voor hén kan werken.

Precies daarom staat de fiets tijdens de Brainport Bike Week tien dagen centraal. Met 36 evenementen wordt fietsen gevierd én onder de aandacht gebracht bij inwoners, ondernemers, forenzen, studenten, bestuurders en kinderen.

Van fietstest tot fietsen door de wereld van DAF

Het programma is breed. Studenten kunnen tegen elkaar strijden tijdens het NK Wielrennen Studenten en jonge fietsers kunnen deelnemen aan de PSV Pimp je bike. Wie vooral benieuwd is of een andere fiets het woon-werkverkeer makkelijker kan maken, kan terecht bij de Fietstest Xperience. Op de High Tech Campus Eindhoven, Brainport Industries Campus en De Run kunnen bezoekers verschillende e-bikes, speed pedelecs en cargobikes zelf uitproberen.

Daarmee wordt meteen concreet wat gedragsverandering in de praktijk betekent: niet alleen vertellen dat de fiets een alternatief is, maar mensen het zelf laten ervaren. Een speed pedelec voor een langere woon-werkafstand kan op papier misschien als een grote stap voelen. Eén proefrit kan dat beeld al veranderen.

Ook zijn er bijzondere fietsactiviteiten. Zo kunnen deelnemers tijdens ‘Op de fiets door de wereld van DAF’ onder begeleiding over het terrein van de autofabrikant fietsen en plekken ontdekken die normaal gesloten zijn voor publiek. Via de app Da’s zo gefietst kunnen inwoners deelnemen aan fietschallenges en zichzelf uitdagen om extra kilometers te maken.

Een belangrijk onderdeel is de Brainport Bike Summit, op maandag 21 september in het Philips Stadion. Daar komen bestuurders, CEO’s en andere beslissers samen om te praten over de rol van de fiets en duurzame mobiliteit in de regio. Tijdens de summit worden ook de prijzen voor de Brabantse Fietswerkgever van het Jaar en de meest fietsvriendelijke gemeente uitgereikt.

Eerst ervaren, dan veranderen

Een succesvolle Bike Week betekent natuurlijk niet dat iedereen na tien dagen de auto definitief laat staan. Dat is ook niet het doel. “Je plant een zaadje”, zegt Prohn. “Misschien ontdekt iemand dat fietsen naar het werk sneller of prettiger is dan gedacht. Of besluit een voetbalteam eens gezamenlijk naar een uitwedstrijd in het dorp verderop te fietsen. Zulke ervaringen helpen om een andere keuze normaler te maken.”

Daar zit volgens haar een belangrijk deel van de oplossing. Want de mobiliteitsopgave van Brainport bestaat uiteindelijk uit duizenden dagelijkse verplaatsingen die soms nét even anders kunnen. Van een ondernemer die worstelt met dure parkeerplaatsen tot PSV, dat in de toekomst tienduizenden extra bezoekers wil ontvangen: iedereen heeft belang bij een bereikbare regio. Niet iedere rit kan met de fiets, maar voor veel verplaatsingen is er wel degelijk een alternatief.

De Brainport Bike Week wil vooral laten zien wat er mogelijk is. De fiets is niet dé oplossing voor de mobiliteitsopgave, maar wel een belangrijk onderdeel ervan. En hoe vaker mensen ervaren dat fietsen voor hen werkt, hoe vanzelfsprekender die keuze wordt.

Haak je aan?

Fanatieke fietser, fietsaanjager of gewoon nieuwsgierig? De Brainport Bike Week is er voor iedereen. Van DAF tot PSV en van de TU/e tot activiteiten door de hele regio. Stap op, probeer iets nieuws en ontdek voor welke reis de fiets ook voor jou een aantrekkelijk alternatief is. Meer weten of deelnemen? Bekijk het programma op brainportbikeweek.nl