Een samenleving in 2040: geen mensen versus machines, maar mensen én machines

Stel je voor: het is 2040. We hebben het vandaag de dag niet meer constant over onze angsten en onze verbazing over de ontwikkeling van AI. Het gaat nu constant over de snelle vaart waarmee AI en andere tech, zoals robotica, neurotechnologie en IoT, convergeren. In ziekenhuizen begeleiden robots patiënten naar hun kamer, tillen ze zware lasten en monitoren ze vitale functies. Zorgmedewerkers? Die hebben daardoor tijd om gesprekken te voeren, troost te bieden en echte aandacht te geven. Zij houden de zorg menselijk.

In fabrieken sturen zelflerende systemen het productieproces aan. Ook hier zullen humanoïde medewerkers het productieproces draaiende houden. De eerste robots die zelf hun batterijen verwisselen, worden al ontwikkeld. Dus een echte 24/7 workforce is mogelijk. De menselijke operators? Die sturen bij waar nodig en richten zich op optimalisatie en innovatie.

Op kantoor adviseren AI-systemen het management op basis van realtime analyses en toekomstige scenario’s. Ze kunnen veel sneller grotere bergen informatie verwerken dan dat wij als mensen dat kunnen. De medewerkers bepalen de koers op basis van menselijke normen en waarden.

Dit is geen toekomst waarin technologie de mens vervangt. Dit is een toekomst waarin technologie de mens ondersteunt en we continu onze rol als mens heroverwegen in relatie tot de technologie waarmee we samenleven.

Hoe weten jullie dan zo zeker dat dit echt gaat gebeuren?

Goede vraag. Dat weten we helemaal niet zeker. We hebben helaas geen kristallen bol op het bureau staan die we zo nu en dan raadplegen voor verhelderende toekomstvisioenen. Onze beelden en ideeën over de toekomst zijn dynamisch en divers. Er is immers niet één toekomstbeeld, er zijn nog honderden toekomstscenario’s mogelijk.

Wat we wél kunnen is ‘early warning signals’ of ‘trendsignalen’ spotten die ons een indicatie geven van wat er mogelijk gaat gebeuren. Als we even kijken naar AI in de huidige tijdsgeest en de marketingstrategieën die AI-bedrijven erop nahouden, valt één ding op: AI helpt mensen om nog menselijker te worden. Een mooie belofte, toch? Waarom is onze kijk op AI – of het nieuws over AI – dan niet veel luchtiger en positiever?

Als we naar de statistieken uit het Future of Jobs Report van het World Economic Forum kijken, zien we dat er voor 2030 al 92 miljoen banen overgenomen zullen worden door AI. Ook staan kranten vol met waarschuwingen over het overbodig worden van de mens en angsten voor de impact op ons denkvermogen. Maar tegelijkertijd zullen er ook 170 miljoen nieuwe banen ontstaan, een netto toename van 78 miljoen banen. Uit angst voor het onbekende – en het mogelijke verlies van onze baan – komen we niet naast, maar tegenover AI te staan. Hij of ik. En laat juist dat nu een zelfvervullende voorspelling zijn.

Data laat zien dat werkgevers steeds kritischer gaan kijken naar het vermogen van potentiële medewerkers om AI slim toe te passen. Volgens Microsoft’s Work Trend Index zegt 71% van werkgevers dat ze liever een kandidaat met AI-vaardigheden aannemen, zelfs als die minder ervaring heeft.

Wat jij vandaag al kunt doen

De fout die zowel organisaties als werknemers maken, is wachten. Wachten tot technologie ‘af’ is, of wachten op een passend framework en AI-beleid. Terwijl jij nog aan de start staat, zijn concurrenten de eerste stappen aan het zetten door te experimenteren met AI en te ontdekken hoe AI waarde toevoegt. Door te experimenteren kom je erachter waar AI jouw werk versterkt en versnelt, maar ook waar AI geen rol speelt. Ook dat kan jouw onderscheidend vermogen zijn: weten waar je onvervangbaar bent en waar jouw menselijke kwaliteiten het verschil maken. Het gaat er dus niet om óf AI je raakt, maar dat jij zelf begrijpt hoe en waar, zodat je sterker en toekomstbestendig je positie kunt innemen.

Jouw to do-lijst voor AI

1. Veranker toekomstdenken in je strategie
   Ontwikkel toekomstscenario’s, niet als voorspelling, maar als gespreksstarter. Hoe ziet jouw organisatie eruit als fysieke arbeid schaars wordt? Als AI jouw klantenservice beïnvloedt?
2. Investeer in technologische geletterdheid
   Zorg dat directie en medewerkers begrijpen wat deze technologieën betekenen. Geef iedereen een abonnement op ChatGPT om er een keer mee te experimenteren, zoals ze in Saoedi-Arabië doen, waar iedere inwoner een abonnement krijgt.
3. Ontwikkel een datastrategie en begrijp je processen
   Start met het verzamelen, opschonen en structureren van je bedrijfsdata. Zorg ervoor dat je zelf de processen in je organisatie begrijpt. Waarom doe je ze? Wie zijn erbij betrokken? En waar liggen kansen om te versnellen met AI?
4. Ontwikkel een ethische visie op AI
   Welke rol wil jij als organisatie spelen in de toekomst? Welke technologie gebruik je en waarvoor? En welke niet? Stel een governance-structuur op zodat technologie altijd de menselijke maat dient.
   
   

In 2040 ligt onze kracht niet in de strijd tegen technologie, maar in het slim en menselijk samenleven mét technologie. Juist door ethiek centraal te stellen, zorgen we dat AI en robots onze waarden versterken in plaats van ondermijnen.

De toekomst voorspellen kan niemand, maar voorbereiden wel. Met adaptief vermogen bouw je aan grip: sneller begrijpen, sneller handelen, in een wereld die nooit stilstaat.

Bij Six Fingers geloven wij dat toekomst iets is wat je actief vormgeeft. Al bijna twintig jaar helpen wij organisaties met het verkennen en ontwerpen van die toekomst. Niet door voorspellingen te doen, maar door samen richting te geven.

Six Fingers – for what’s next.